Scoliose operatie uitdaging voor arts en patiënt

Het vergt behoorlijk wat overtuigingskracht van haar moeder om Liselotte zover te krijgen dat ze een paar pasjes loopt. Drie dagen na de rugoperatie blijft ze liever in bed. Onzeker maar onder deskundige begeleiding loopt ze even later toch een klein stukje door de kamer. Na een paar minuten vraagt ze om een stoel. 'Nog even doorzetten, een paar pasjes meer dan gisteren', dringen moeder en fysiotherapeut zachtjes aan. Maar Liselotte vertrouwt haar nek nog niet helemaal.

Massage
Een half jaar geleden werd bij Liselotte van Boven (12 jaar) een scoliose in de nek geconstateerd. 'Ik merkte dat ik niet lang kon stilzitten of stilstaan', vertelt ze. 'Doordat ik last had van mijn nek en schouders, ging ik vaak leunen op de tafel'. De moeder van Liselotte masseerde haar wel eens als ze last had. Tijdens zo'n massage ontdekte zij dat de nek van Liselotte scheef stond ten opzichte van haar hoofd. 'Dat was ons nog nooit eerder opgevallen'. Een arts in de kennissenkring wist te vertellen dat het om een scoliose ging.

Halve wervel
Omdat de moeder van Liselotte ambassadrice is in Macedonië, verhuisde het gezin een aantal jaren geleden van Den Haag naar Skopje. 'Nadat we constateerden dat de nek van Liselotte wat scheef stond, ben ik op internet gaan zoeken. Bij zoekwoord 'scoliose' stuitte ik meer dan eens op de naam van dr. de Kleuver van de Sint Maartenskliniek. Daarom hebben we hem benaderd. Hij raadde ons aan röntgenfoto's en een CT-scan te laten maken in Macedonië en die naar hem op te sturen', vertelt Simone Filippini.
Het bleek al snel dat Liselotte een aangeboren afwijking in de wervelkolom heeft op de overgang tussen de nek en de borstwervelkolom. Ter hoogte van haar tweede en derde borstwervel zit aan een kant een extra halve wervel. Aan de andere kant zijn enkele wervels juist met elkaar vergroeid. Daardoor is haar nek langzaam scheef gegroeid. De halve wervel verwijderen was geen optie omdat deze vergroeid was geraakt met de andere wervels en ribben. Maar met het vastzetten van de nekwervels kan verdere scheefgroei gedurende de groeifase voorkomen.

Zenuwbewaking
'Tijdens de vier uur durende operatie heb ik twee metalen staven aan de achterkant van de wervelkolom geplaatst', vertelt De Kleuver. 'Deze staven heb ik met haken en schroeven vastgemaakt aan de wervels en er bot bijgelegd'. Uiteindelijk groeien de wervels aan elkaar vast en groeien de staven vast in de botmassa. Het is een ingrijpende operatie die ook risico's kent. Maar volgens De Kleuver zijn deze geringer dan veel mensen denken als ze horen van boren, schroeven en haken in ruggenwervels. 'Om het ruggenmerg zit veel bot. De kans dat door het plaatsen van een schroef een zenuw geraakt wordt, is niet groot. Wat vaker voorkomt is een kneuzing van het ruggenmerg. Hierdoor kan de bloedtoevoer naar de zenuwen verstoord raken en kunnen er in het ergste geval verlammingsverschijnselen optreden. Daarom doen we dit soort operaties bij de Sint Maartenskliniek standaard onder zenuwbewaking, zodat je weet wanneer het ruggenmerg in de problemen dreigt te komen en je op tijd maatregelen kan nemen.'

Herstel
De operatie bij Liselotte is zonder problemen verlopen. Maar het valt haar een paar dagen later nog niet mee. 'Patiënten zijn drie tot vijf dagen na de operatie beroerd', legt De Kleuver uit. 'Het lichaam heeft na een operatie tijd nodig om te herstellen. Vetten en spieren worden verbrand, het lichaam draait op de accu. Kinderen verliezen tot wel 10 procent van hun lichaamsgewicht'. Maar na de dip gaat het bij iedereen snel bergopwaarts. Ook bij Liselotte, die zes dagen na de operatie naar huis kan. Eerst naar haar grootmoeder in Den Haag en met Kerst naar Skopje. Een paar weken later vertelt ze hoe het met haar gaat: 'Ik ben best snel moe. Als ik wil omkijken moet ik mijn hele lichaam draaien. Het lopen gaat wel veel beter en de spieren in mijn nek trekken niet meer zo, waardoor ik mijn armen veel makkelijker kan bewegen'. Ze beseft nu pas wat het betekent om nog maanden te moeten herstellen. 'Ik mag maar weinig doen, dus ik verveel me erg. Ik kan niet wachten tot ik weer kan zwemmen en sporten de komende zomer! Daar denk ik aan als het even tegenzit.'

Dr. Marinus de Kleuver Dr. Marinus de Kleuver voert jaarlijks rond de 80 scoliose-operaties uit bij kinderen en volwassenen. Bij de behandeling zijn medewerkers van de OK, zenuwbewaking, verpleegafdeling en fysiotherapeuten betrokken. In Nederland worden jaarlijks gemiddeld 500 van dit soort operaties verricht. De Kleuver vindt rugoperaties een uitdaging. 'Het is chirurgisch ingewikkeld maar ook intellectueel is het een puzzel wat nou de beste optie is: wel of niet opereren, op welke leeftijd en in welk deel van de rug. In mijn hoofd zie ik de wervelkolom als het ware driedimensionaal voor me. Daardoor kan ik bepalen hoe ik de staven moet buigen om de kromming in de rug te corrigeren'. Veel routine en ervaring van het hele team leidt tot een kortere operatietijd. Daardoor verliest de patiënt minder bloed en verloopt het herstel voorspoediger.

Scoliose Scoliose is een kromming van de wervelkolom. Soms worden kinderen geboren met een scoliose maar meestal ontstaat de vergroeiing van de rug in de groeifase. Meestal geeft een scoliose op kinderleeftijd geen klachten, maar dit kan op volwassen leeftijd veranderen. De klachten die dan kunnen optreden zijn pijn of vermoeidheid en soms ademhalingsproblemen. Bij een kromming boven de 45° wordt bij kinderen in de groei vaak overgegaan tot een operatie. Bij minder kromming kan tijdens de groeifase een brace helpen. Dit is een korset dat ervoor zorgt dat de rug zo recht mogelijk blijft.

| Share

Auteur: Astrid van de Laar [laatste update: 9 december 2010] - Vragen?