Hoe is RA te behandelen? ?

Medicijnen
De behandeling van RA is de afgelopen decennia geheel veranderd. Tegenwoordig is naast leefmaatregelen (met mate in beweging blijven, stoppen met roken) en paramedische behandeling (fysiotherapie, ergotherapie, maatschappelijk werk) de belangrijkste rol weggelegd voor antireumatische medicijnen. Er zijn verschillende groepen:

• DMARDs: Disease Modifying Anti Rheumatic Drugs, ofwel medicijnen die de ziekte echt beïnvloeden. Deze medicijnen hebben als kenmerken dat het een aantal weken kan duren voordat het beoogde effect optreedt, dat ze effectief zijn bij 40-70% van de mensen en tot slot dat er bijwerkingen kunnen optreden waarvoor bloedcontrole nodig is. Bekende DMARDs zijn onder andere methotrexaat, sulfasalazine, leflunomide, hydroxychloroquine en azathioprine.
• Biologicals: dit zijn nieuwere medicijnen tegen RA die onder andere de anti-TNF middelen infliximab (remicade®), etanercept (enbrel®) en adalimumab (humira®) omvatten. Deze medicijnen verschillen op een aantal punten van de andere DMARDs: zo kunnen ze alleen per infuus of als onderhuidse injectie worden toegediend en werken ze vaak al binnen enkele dagen tot weken. Ze zijn echter niet effectiever dan bijvoorbeeld methotrexaat en daarnaast erg kostbaar, zodat altijd eerst methotrexaat geprobeerd wordt.
• Prednison: prednison en andere ontstekingsremmende bijnierschorshormonen behoren tot de krachtigste ontstekingsremmers die er zijn. Langdurig gebruik van hoge doseringen gaat echter vaak gepaard met bijwerkingen. Om deze reden worden prednisonachtige middelen vooral gebruikt als lokale behandeling - zoals injecties in gewrichten - en als korte overbruggingsbehandeling tot een DMARD begint te werken.
• Pijnstillers en ontstekingsremmers: omdat de belangrijkste klacht van RA pijn is, spelen pijnstillers een belangrijke rol bij de behandeling van klachten. Er zijn verschillende soorten pijnstillers:
• Paracetamol: een veilige pijnstiller, die - wanneer deze consequent wordt gebruikt - een goed effect heeft.
• NSAID's: deze groep van pijnstillers omvat bijvoorbeeld naproxen en diclofenac. Het zijn krachtige pijnstillers. Soms kunnen er bijwerkingen optreden, waaronder maagklachten. Het voordeel van deze medicijnen is dat ze ook een ontstekingsremmend effect hebben.
• Opiaten: dit is de groep van morfineachtige medicijnen die kunnen variëren van licht (tramadol, temgesic) tot zwaar (durogesic, morfine). Deze medicijnen hebben géén ontstekingsremmend effect. Bij RA worden deze medicijnen weinig gebruikt.

Paramedische behandelingen
Naast medicijnen spelen andere behandelingen een belangrijke rol. Mensen met RA hebben vaak begeleiding van een fysiotherapeut nodig voor het behoud van soepele gewrichten en een goede lichamelijke conditie.

Ook ergotherapie speelt een belangrijke rol bij de begeleiding van mensen met RA. Ergotherapeuten helpen mensen op weg om ook met hun beperkingen nog zoveel mogelijk te kunnen blijven doen.

Voor informatie en begeleiding - bijvoorbeeld op het gebied van scholing, werk en relatieproblemen (gerelateerd aan de RA) - zijn speciale verpleegkundigen opgeleid, de reumaconsulenten. Bij uitgebreidere problemen kan maatschappelijk werk en/of een psycholoog verdere ondersteuning bieden.

Chirurgie
De orthopedisch chirurg is een belangrijke medebehandelaar van mensen met RA. Wanneer de behandeling met medicijnen goed effect heeft, treedt er weinig of geen gewrichtsschade op en is het beloop gunstig. Bij een aantal mensen met RA treedt echter wel gewrichtsbeschadiging op, met name op langere termijn. Bij deze groep kan een orthopedisch chirurg op een aantal manieren ingrijpen:

• Synovectomie: het wegsnijden van de ontstoken binnenbekleding van een gewricht, het synovium. Dit werd vroeger meer gedaan dan tegenwoordig, maar kan soms nuttig zijn als een gewricht - ondanks goede medicatie - fors ontstoken blijft.
• Peesreconstructie: door RA kunnen ook pezen beschadigd worden, met name aan de handen en schouders. Herstel van pezen door middel van een operatie kan soms uitkomst bieden.
• Arthrodese: het vastzetten van een gewricht. Dit geeft vaak een afname van pijn, maar verbetering van functie is meestal niet te verwachten. Deze ingreep wordt vrijwel alleen bij enkels, tenen en polsen uitgevoerd.
• Het plaatsen van een gewrichtsprothese: dit is de meest definitieve behandeling van gewrichtsbeschadiging door RA. De meest voorkomende protheses worden ingebracht in de heup- en kniegewrichten. Protheses voor andere gewrichten (schouder, elleboog, pols en enkel) worden wat minder vaak toegepast.

De Maartenskliniek is één van de grootste reumachirurgiecentra van Nederland. Lees meer informatie over reumachirurgie bij de Maartenskliniek.