Dokter! Dokter! Archief

In het Dokter! Dokter! Archief leest u vragen en antwoorden uit vorige MaartensMagazine edities.

Klussen met schouderprothese

Ik heb een schouderprothese. Mag ik na de herstelperiode weer klussen in huis (bijvoorbeeld zagen en timmeren)?
Vervanging van een schoudergewricht door een prothese is vaak een forse operatie. Er zijn grofweg twee verschillende modellen. De zogeheten anatomische protheses zijn vaak beter bestand tegen belasting dan een zogeheten omgekeerde prothese. De belastbaarheid van een schouderprothese is goed. Wel is er een beperking in belastbaarheid van de schouder als de omliggende spieren verslechterd zijn. Klussen in huis geeft over het algemeen geen problemen. Zolang als er maar geen langdurige zware trillingen op de arm komen (bijvoorbeeld door een drilboor) is er geen beperking. Ook bij het sporten lijkt een schouderprothese geen belemmering te geven. Wel wordt geadviseerd om geen contactsporten te doen, individuele sporten geven minder bezwaren.
Marco van der Pluijm, orthopedisch chirurg

 

Jeugdreuma

Gaat jeugdreuma over in een ander soort reuma?
In het verleden werd gedacht dat jeugdreuma dezelfde ziekte was als reumatoide artritis (RA) op volwassen leeftijd, met enkele kleine verschillen. Inmiddels wordt steeds duidelijker dat jeugdreuma verschilt van RA. Kinderen met reuma hebben andere klinische verschijnselen en een andere genetische achtergrond en ontstaanswijze. De ziekte heeft bovendien ook een andere prognose. Een deel van de kinderen groeit erover heen. Jeugdreuma verandert uiteindelijk niet in een ander soort reuma. Wanneer er verschijnselen blijven op volwassen leeftijd, blijft het jeugdreuma heten. Alleen de reumafactor positieve polyartriculaire vorm van jeugdreuma lijkt erg op RA en kan dezelfde verschijnselen geven op volwassen leeftijd. Deze vorm van reuma is zeldzaam (3% van de kinderen met jeugdreuma) en zien we alleen bij oudere kinderen.
Esther Hoppenreijs, reumatoloog

 

Ons kind komt niet goed mee op school

Ons kind kan niet goed meekomen op school en zijn bewegingen zien er heel onhandig uit, hij beweegt zich houterig en valt vaak. Wat is er aan de hand?
Om de vraag te kunnen beantwoorden is een totaalbeeld van de ontwikkeling van uw kind noodzakelijk. Hoe functioneert het kind op verschillende gebieden in vergelijking tot leeftijdsgenootjes? Een team van diverse professionals van ZOOM-IN brengt de sterke en zwakke punten van uw kind op het gebied van motoriek, cognitie, communicatie en gedrag in beeld. De belangrijkste conclusies leiden tot een plan. Dit plan wordt vervolgens vertaald naar een advies: wat heeft het kind thuis en op school nodig om zich goed te kunnen ontwikkelen? Uiteindelijk zorgt het team voor een goede overdracht van de adviezen naar de schoolsituatie. Dit gebeurt allemaal in drie weken. ZOOM-IN is een samenwerkingsverband tussen de Sint Maartenskliniek, de St. Maartenschool en het REC-Rivierenland.
Margriet Poelma, kinderrevalidatiearts

Hoe kan mijn rugprobleem behandeld worden?

In de jubileumuitgave behandelen we dit keer maar één vraag. Deze vraag wordt drie keer beantwoord: door artsen van de Sint Maartenskliniek die in de afgelopen 75 jaar toonaangevend waren in de behandeling van complexe rugproblemen.

Ik ben 15 jaar oud, heb een kromming in mijn rug, waardoor ik soms pijn heb en snel moe ben. Hoe kan mijn rugprobleem behandeld worden?

1940

dr. Bär*, orthopedisch chirurg 1936-1964
Ik constateer een zijdelingse verkromming van de wervelkolom, scoliose geheten. De wervelkolom is niet alleen krom, hij draait ook nog om zijn as. Dit zal in de loop der jaren leiden tot een steeds ernstigere bochel op uw rug en op borsthoogte een bolling van de ribben. Dit proces kan geremd worden met een gipscorset. U dient ruim een jaar van uw nek tot aan de heupen dit vaste corset te dragen, waarna u nog geruime tijd moet revalideren om uw spieren weer in conditie te brengen. In het uiterste geval kunnen wij u opereren. We maken dan aan uw wervelkolom een pijpbot van een kalf of een spaan uit uw scheenbeen vast. Na de operatie moet u zes tot negen maanden in een gipscorset liggen zodat dit bot aan uw wervels kan vastgroeien. De bochel kan daarna niet in ernst toenemen. De behandeling gaat gepaard met aanzienlijke pijn waarvoor wij u enkel morfine kunnen geven. 

1970

dr. Slot*, orthopedisch chirurg 1968-2003
Langdurig in een gipsbed verblijven zal uw situatie niet verbeteren, eerder verslechteren. Het stilliggen leidt tot botafbraak en spierafname. Er is een nieuwe operatieve methode ontwikkeld om de vergroeiing van uw wervelkolom te behandelen. Als een van de eersten hebben wij in de Sint Maartenskliniek ervaring opgedaan met deze zogenaamde Harringtonmethode. We bevestigen een stalen staaf met haakjes aan de holle kant van de verkromming. Met deze haakjes trekken we de wervelkolom tijdens de operatie recht. Op het gekromde gedeelte leggen wij stukjes bot uit de bekkenkam die moeten vastgroeien. Zelf heb ik op basis van deze methode een H-frame ontwikkeld waarbij ook een staaf aan de andere kant van de wervelkolom geplaatst wordt. Dit is voor de ernstigere gevallen. Na de operatie moet u zes maanden in het gips.

2011

dr. De Kleuver, orthopedisch chirurg 1998 - heden
Uit de röntgenfoto blijkt dat in jouw geval een operatie nodig is om de kromming in je rug te corrigeren. De Harrington-staaf gebruiken we niet meer. Het rechttrekken van de wervelkolom met deze staaf was niet zonder risico, met soms een dwarslaesie tot gevolg. In plaats van rechttrekken, duwen we tegenwoordig de wervelkolom recht. Bovendien opereren we onder zenuwbegeleiding, zodat we veel beter weten wanneer er tijdens het corrigeren te veel druk wordt uitgeoefend op de zenuwen die door de wervelkolom lopen. We gebruiken twee staven van titanium die we op heel veel punten met schroeven vastzetten aan de wervels. Daarmee kunnen we de kromming voor driekwart weghalen. De wervelkolom groeit vast in de goede stand met behulp van kunstbot. De pijn kunnen we goed controleren zodat je vijf dagen na de operatie al weer naar huis kunt. Een korset hoef je niet te dragen. Zes weken na de operatie mag je weer naar school.


* De informatie in de antwoorden van dr. Bär en dr. Slot is ontleend aan een interview met dr. M. de Kleuver.

Herstelmogelijkheden na een CVA (beroerte)

Welke factoren bepalen je herstelmogelijkheden na een CVA (beroerte)?
Een CVA is een verzamelnaam: cerebro-vasculair accident. Dat betekent dat er een 'ongeluk' is gebeurd met de doorbloeding in de hersenen. Afhankelijk van hoe groot dit ongeluk is geweest, zijn de hersenen in een bepaalde mate beschadigd. De omvang van deze schade bepaalt voor een belangrijk deel de herstelmogelijkheden. Daarnaast is het belangrijk dat er snel en in voldoende mate wordt gestart met therapie. De Sint Maartenskliniek heeft daarom met de ziekenhuizen afspraken om patiënten zo snel mogelijk over te plaatsen. Maar ook in het ziekenhuis kan al gestart worden met therapie. Behalve deze zaken zijn ook leeftijd, conditie, motivatie en andere ziekten die iemand heeft (bijvoorbeeld hartfalen of COPD) van invloed. Hoe beter iemand in staat is tot het volgen van therapieën, hoe meer effect deze zullen hebben. Gemiddeld genomen duurt het een jaar voordat duidelijk is in hoeverre iemand herstelt. In de eerste weken en maanden gaat het herstel het snelst. Daarna wordt er ook nog vooruitgang geboekt, maar veel langzamer. Na gemiddeld twee jaar zit bijna iedereen op zijn eindniveau.
Marion Verhulsdonck, revalidatiearts

 

Osteotomie: van O-stand naar X-stand?

Ik onderga binnenkort een osteotomie, een standsverandering van de benen. De orthopeed zei tegen mij dat mijn benen van een O-stand naar normaalstand worden veranderd. Maar bij de meeste operaties die ik gezien heb, zijn de benen van O-stand naar X-stand veranderd. Hoe zit dat?

Bij een osteotomie wordt de stand van een bot veranderd. Meestal wordt een osteotomie uitgevoerd bij een eenzijdige slijtage van een gewricht. Het versleten deel wordt door de veranderde stand ontlast, waardoor de klachten verminderen of verdwijnen. Slijtage van de binnenzijde van de knie met een O-beenstand komt het meeste voor. Met de osteotomie wordt dan inderdaad een O-stand veranderd in een X-stand, om de binnenkant te ontlasten. Correctie van het been naar een normaalstand, of anders gezegd een recht been, wordt ook regelmatig uitgevoerd. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij in verkeerde stand genezen botbreuken, slijtage aan de buitenkant van de knie, sommige kniebandletsels en bij functieklachten door kromgegroeide benen zonder slijtage.
Ronald van Heerwaarden, orthopedisch chirurg

Gedeeltelijke dwarslaesie

Ik heb een gedeeltelijk dwarslaesie. Kan ik ooit weer lopen? Waar hangt dat vanaf?
Een dwarslaesie ontstaat door beschadiging van het ruggenmerg. In het ruggenmerg lopen zenuwbanen die allemaal hun eigen informatie doorgeven. Dit kan bijvoorbeeld informatie zijn voor het aanspannen van spieren of informatie over het gevoel in de armen of benen.
Als er een aantal zenuwbanen beschadigd zijn, waardoor er geen informatie meer doorgegeven wordt, zult u uw spieren niet of te weinig kunnen aanspannen en geen aanrakingen, pijn of temperatuursverschillen voelen. Bij een gedeeltelijke dwarslaesie hangt de mogelijkheid om weer te kunnen lopen er vanaf hoeveel zenuwbanen deze informatie nog door kunnen geven, of er nog genoeg kracht is om te kunnen lopen en of er genoeg gevoel is om ook te kunnen voelen dat u loopt.
Dirk van Kuppevelt, revalidatiearts

Gebruik glucosamine

Het gebruik van glucosamine zou mijn reumaklachten verminderen. Hoe werkt dit en hoe moet ik glucosamine gebruiken?
Glucosamine wordt als voedingssupplement regelmatig gebruikt bij artrose. Mogelijk kan het middel de pijnklachten bij knieartrose verlichten, al is dit zeker nog niet onomstotelijk aangetoond. Glucosamine remt de slijtage van het kraakbeen echter niet. Omdat glucosamine nauwelijks bijwerkingen heeft, kan het middel voor een proefperiode van drie maanden gebruikt worden om de pijn (mogelijk) te verlichten. Wanneer er na drie maanden nog geen effect te merken is, stop dan met glucosamine. Merkt u wel effect, bouw dan na een tijdje de glucosamine af. Komen de klachten terug, dan lijkt glucosamine bij u effectief te zijn.
Bart van den Bemt, apotheker

 

Versleten knie door artrose

Mijn knie is helemaal versleten door de artrose. Mijn huisarts adviseert een nieuwe knie, maar ik ben pas 49. Hoe lang gaat een knieprothese mee en wat zijn de mogelijkheden om deze nog eens te vervangen?
De huidige knieprothesen gaan lang mee. De slijtage van het tussenstukje (plastic) is afhankelijk van een aantal zaken. Allereerst het gebruik: een jong iemand zal meer stappen per jaar doen dan een minder vitaal mens. Ook het gewicht van de patiënt speelt een rol, evenals het soort werk wat iemand doet (kantoorbaan of fysieke arbeid). Knieprothesen bij jonge, zware mensen met zwaar werk gaan dus korter mee. Daarnaast blijkt dat jonge mensen vaak minder tevreden zijn over een knieprothese dan ouderen, omdat ze actiever zijn en dus hogere eisen aan de prothese stellen. Uw arts kan op uw persoonlijke situatie ingaan en kan ook bekijken of u eventueel voor een andere behandeling dan een knieprothese in aanmerking komt. Een revisie van een knieprothese is zeker mogelijk, maar het succes is opnieuw afhankelijk van veel factoren- waaronder de botkwaliteit.
Kirsten Veenstra, orthopedisch chirurg

Skiën met een totale heupprothese

Ik wil graag skiën maar heb een heupprothese. Mag dat en waar moet ik op letten tijdens het skiën?
Forse piekbelasting met veel draaibewegingen van de heupprothese kan theoretisch leiden tot vervroegde slijtage. Er is echter geen bewijs dat skiën hier ook toe leidt. Valpartijen kunnen wel leiden tot een botbreuk rond de prothese, of tot luxaties (het uit de kom raken van het gewricht).
Wees in ieder geval zeer voorzichtig als u gaat skiën met een heupprothese. Mijn advies: ken uw grenzen en zoek niet de moeilijke hellingen op als u zich daar niet zeker voelt. Begin niet met skiën als dit u voorheen ook niet deed: valpartijen zijn dan gegarandeerd.
Marc Nijhof, orthopedisch chirurg

Nieuwe knie

Is het mogelijk om alleen een nieuwe knieschijf te krijgen, of moet de knie altijd in zijn geheel vervangen worden?
Het is inderdaad mogelijk om de knie gedeeltelijk te vervangen. In plaats van een totale knieprothese wordt dan gekozen voor een zogenaamde ‘patellofemorale’ prothese. Deze bestaat uit een metalen gedeelte dat het gootje vervangt waarin de knieschijf loopt, en een plastic ‘knoop’ die op de achterkant van de knieschijf geplaatst wordt.
Of iemand voor deze prothese in aanmerking komt, hangt er vooral vanaf of de slijtage uitsluitend achter de knieschijf zit. De indicaties hiervoor zijn streng: de rest van de knie mag bij plaatsing van de prothese slechts minimale tekenen van slijtage vertonen. Een van de voordelen van deze prothese is dat de revalidatie een stuk minder lastig is dan bij een totale knieprothese.
Koen Defoort, orthopedisch chirurg

Maakt prednison dik?

Ik krijg van mijn reumatoloog prednison voorgeschreven. Ik hoor vaak mensen zeggen dat je daar dik van wordt, dat lijkt me heel vervelend. Hoe kan ik dat voorkomen?
Bij het gebruik van prednison (of prednisolon) gebeuren er twee dingen die gewichtstoename veroorzaken: je lichaam houdt vocht vast en je trek neemt toe. Zodra u stopt met prednison, wordt het extra vocht wel uitgeplast. Maar de kilootjes die door lekkere trek veroorzaakt worden, verdwijnen niet zomaar. Krijgt u een prednison-kuur, probeert u zich dan te wapenen tegen die lekkere trek door gezondere tussendoortjes (bijvoorbeeld appels) in huis te hebben. Blijf ondanks alles wel voldoende water drinken.
Bart van den Bemt, apotheker

Botontkalking

Ik heb osteoporose, botontkalking. Wat kan ik hier zelf aan doen?
Door osteoporose worden uw botten brozer en breken ze sneller. In eerste instantie wordt dit behandeld met medicijnen, die het bot weer stevigheid geven. Daarnaast kunt u zelf zorgen dat u voldoende zuivelproducten eet of drinkt, in ieder geval vier eenheden per dag (een glas melk, een boterham met kaas, etc.). Als u daar niet van houdt, kunt u kiezen voor calciumverrijkte producten of kalktabletten.
Ook is het verstandig om vitamine D te slikken. Vitamine D zorgt ervoor dat het calcium in de botten wordt ingebouwd. En als laatste is bewegen ook hier een goede remedie: door het bot zoveel mogelijk te belasten zet je botcellen aan om extra bot aan te maken.
Karen Bevers, reumatoloog