[ Actueel ]
Botox vermindert spasticiteit bij kinderen
07-07-2009: Wie het woord 'Botox' hoort, denkt al snel aan cosmetische ingrepen. Maar dat Botox ook zeer nuttig kan zijn in de behandeling van spastische spieren is minder bekend. Martine van Dieten (16) kreeg twee keer Botox toegediend in haar spastische arm en had daar baat bij. 'Ik kan nu drie glazen optillen en ze zonder morsen neerzetten,' zegt ze trots.
Op zoek naar meer
Martine van Dieten zit midden in haar eindexamens, maar maakt graag een uurtje vrij om haar verhaal te doen over de Botox-behandelingen die zij kreeg in de Maartenskliniek. Ze schenkt water en zet het glas moeiteloos op tafel. 'Vroeger kon ik wel een glas vasthouden, maar kon ik het niet goed loslaten,' vertelt ze. Ze heeft last van spasticiteit in haar rechterarm en -been, maar vooral de beperking in haar rechterarm belemmerde haar in het dagelijks leven. Na jarenlange fysiotherapie in het dorp waar ze woont, ging ze nauwelijks meer vooruit en besloot ze samen met haar moeder eens te kijken of ze er elders niet 'meer uit konden halen'. Ze kwam terecht bij revalidatiearts Margriet Poelma, die haar voorstelde om een Botoxinjectie te proberen. 'Dat vond ik wel spannend,' zegt Martine, 'ik heb 't niet zo op injecties en moest onder narcose. Maar ik wilde het graag proberen.'
De werking van botox
Kinderrevalidatiearts Peter Jongerius legt uit hoe Botox gebruikt wordt in de behandeling van spasticiteit. 'Met Botox schakel je tijdelijk een spier uit waar een verhoogde spanning op staat, zodat het bewegen soepeler gaat' zegt hij. 'Als een kind bijvoorbeeld zijn arm wil strekken, maar de buigers van die arm zijn spastisch, dan spuit ik die buigers in met Botox. Daardoor kan het kind de arm makkelijker strekken.' Voor de behandeling is het van groot belang te weten in welke spier de Botox gespoten moet worden. Daarom wordt in de diagnose zorgvuldig gekeken welke bewegingen moeilijk zijn en welke spieren het functioneren precies in de weg zitten. Dat gebeurt in de Sint Maartenkliniek door uitgebreid onderzoek tijdens een zogenaamde 'arm-hand-functieanalyse' als het gaat om armbewegingen. Wanneer de spasticiteit vooral de benen betreft, is een gangbeeldanalyse mogelijk. Daarbij wordt het looppatroon driedimensionaal op video vastgelegd. De onderzoeken worden aangevuld met een EMG (elektromyogram) om de spieractiviteit te registreren, en een algeheel lichamelijk onderzoek. 'Op basis van al deze gegevens bekijken we of er therapie plaats moet vinden. Dat kan zijn uitsluitend fysio- of ergotherapie, of therapie in combinatie met Botox,' aldus Jongerius.
Oefenen
Omdat het effect van de Botox tijdelijk is, krijgen patiënten naast deze injecties ook fysio- of ergotherapie. Zo kunnen ze tijdens de werkzame periode van de Botox vaardigheden oefenen waar ze moeite mee hebben. Als het middel na enkele maanden is uitgewerkt, gaan deze bewegingen door opgedane ervaring beter. Ook Martine krijgt intensieve ergotherapie bij de Maartenskliniek. Ze leert er grijpen en loslaten en doet oefeningen om meer kracht te krijgen in de niet-spastische spieren in haar arm. Nadat de eerste Botox-behandeling bij haar was uitgewerkt, voelde ze de spanning in haar arm toenemen, maar bleef ze de vaardigheden beheersen die ze had geleerd. 'Mijn pols hield ik scheef en ik had moeite mijn arm van binnen naar buiten te draaien. Die bewegingen zijn door die therapie nu allemaal geautomatiseerd.' De resultaten zijn echter niet altijd zo positief, benadrukt Jongerius. 'Het komt voor dat de Botox helemaal niet aanslaat of dat mensen er overgevoelig op reageren. Maar daarnaast is het effect soms moeilijk te bepalen omdat kinderen groeien en groei de spasticiteit kan verergeren. Het doel is dus altijd om het functioneren te verbeteren, maar soms zijn we al lang blij als we het niveau behouden wat we hebben.'
Op herhaling
Martine heeft nu twee Botox-behandelingen gehad. De eerste keer duurde het acht maanden voordat de Botox was uitgewerkt. Dat is lang, volgens Jongerius. 'De gemiddelde werking is drie tot vier maanden. Daarna wordt bekeken hoe de therapie gevorderd is en of er aanleiding is voor een nieuwe behandeling.' De groep kinderen die meer dan vijf behandelingen krijgt, is volgens Jongerius groot. De behandelingen worden meestal gestopt als het kind is uitgegroeid, maar die overweging maakt hij altijd samen met de kinderen en hun ouders. 'Als er van tevoren een concreet doel is vastgesteld, zoals het verhelpen van een sleepvoet, is die beslissing simpel: dan stoppen we als dat gelukt is. Maar vaak nemen we in de overweging mee hoe het kind participeert in het maatschappelijk leven, voor wat je inschat dat haalbaar is. Want als een kind goed omgaat met leeftijdgenoten en gewoon gelukkig is, maakt het misschien niet zoveel uit of hij een paslengte maakt van 40 of van 50 centimeter. En dan laten we het erbij.'
Martine zou graag nog een behandeling ondergaan, als dat geadviseerd wordt. 'Ik zit niet meer echt met grote problemen, maar zou alles graag nog wat beter kunnen. Mijn vingers kan ik nog niet zo goed gebruiken, en ik wil eigenlijk piano spelen. Dat zit er nu nog niet echt in. Dus wat mij betreft gaan we door.'
|
|
