Alerte patiënt helpt mee aan veilige behandeling

17-07-2007: Natuurlijk is een ziekenhuis verantwoordelijk voor een veilige behandeling. Maar de patiënt kan ook een belangrijke bijdrage leveren. Want is het niet nuttig als een patiënt vragen stelt als hij denkt dat iets niet klopt? Als hij een roze pilletje krijgt terwijl hij thuis blauwe slikt? Of als hij ontbijt krijgt aangeboden terwijl hem verteld is dat hij nuchter moet blijven voor de operatie?

Verantwoordelijkheid
Patiënten moeten er op kunnen vertrouwen dat ze bij de Sint Maartenskliniek in veilige handen zijn. Daarom werkt ook de Maartenskliniek aan de invoering van een veiligheidsmanagementsysteem. Als onderdeel hiervan heeft de Maartenskliniek een animatiefilm laten maken om de patiënt aan te sporen een actieve rol te vervullen in de behandeling. De film wordt vertoond op de Tv-schermen in de patiëntenkamers, in wachtruimtes en op de website van de Maartenskliniek.

Een dergelijke initiatief ontslaat het ziekenhuis natuurlijk niet van de plicht om de zorg zo veilig mogelijk te maken. Maar de Maartenskliniek is van mening dat het zonde is om geen gebruik te maken van de alertheid van een patiënt, alleen omdat de uiteindelijke verantwoordelijkheid bij het ziekenhuis berust.

Actieve houding
Een ziekenhuisopname maakt doorgaans veel indruk. In het dagelijkse leven kan men mondig en kritisch zijn, zodra men over de drempel van een ziekenhuis stapt, kan dit zomaar veranderen. Veel patiënten nemen in de behandeling een wat afwachtende, passieve houding aan. Ze hebben het gevoel dat ze hun lot in handen leggen van de behandelaars. Het is goed dat mensen zich realiseren dat het nuttig en nodig is dat zij ook in het ziekenhuis actief en mondig blijven. Een alerte en actieve patiënt levert een belangrijke bijdrage aan het zo veilig en succesvol verlopen van het behandelproces.

Instructies
Op dit fenomeen haakt de animatiefilm 'Help mee aan uw veilige behandeling' in. De hoofdrollen worden gespeeld door een beer (patiënt), ooievaar (verpleegkundige) en uil (arts). Omdat voorlichting over patiëntveiligheid soms onveilige gevoelens oproept, is gekozen voor deze dierfiguren. Zij belandden in situaties die uit het ziekenhuisleven gegrepen zijn. Zo zien we dat de beer met zijn been in het gips 's nachts toch naar het toilet gaat, zonder krukken of zonder hulp te vragen. Ondanks de instructies maar met alle gevolgen van dien; hij komt ten val.

Doorvragen
Voor het volgen van instructies is het van belang dat een patiënt ook echt begrijpt wat de behandeling inhoudt en waarom de leefregels die hij krijgt zo belangrijk zijn. Heldere en begrijpelijke informatie staat hoog op het verlanglijstje van de patiënt en ziekenhuizen dienen hierin te voorzien. Door de spanningen van de opname, slaagt de patiënt er niet altijd in om alle mondelinge en schriftelijke behandelinformatie ook echt in zich op te nemen en ernaar te handelen. Daarom wordt de patiënt in de animatiefilm gestimuleerd bij de arts of verpleegkundige door te vragen. Net zolang totdat hij ook echt begrijpt wat de behandeling inhoudt en wat van hemzelf verwacht wordt. Deze boodschap kan niet vaak genoeg gebracht worden. Want een alerte en goed geïnformeerde patiënt trekt aan de bel als hij denkt dat er iets niet klopt.

Productie
De film is in nauw overleg met de Patiëntenadviesraad van de Sint Maartenskliniek tot stand gekomen en is een co-productie van de Sint Maartenskliniek en DZIGA werkplaats voor filmmakers en videokunstenaars in Nijmegen. Er zijn intussen al veel enthousiaste reacties van landelijke organisaties en van andere ziekenhuizen over de film binnengekomen. De Sint Maartenskliniek biedt andere zorginstellingen de gelegenheid om de animatiefilm Help mee aan uw veilige behandeling geschikt te maken voor gebruik in de eigen instelling.
Bekijk hier de animatiefilm 'Help mee aan uw veilige behandeling'

Onbedoelde schade Aan het verbeteren van de patiëntveiligheid zullen de ziekenhuizen de komende jaren hard moeten werken. Onlangs kreeg minister Klink van VWS het rapport 'Onbedoelde schade in ziekenhuizen' overhandigd. De resultaten waren voor de nieuwbakken minister aanleiding om de veiligheid in Nederlandse ziekenhuizen hoog op de agenda te zetten. Van de 1,3 miljoen mensen die jaarlijks in het ziekenhuis wordt opgenomen, krijgt 5,7% te maken met 'schade' tijdens de behandeling. Schade die naar schatting in 40% van de gevallen te voorkomen was. Minister Klink benadrukt dat de aanpak van vermijdbare schade niet vrijblijvend is en doet een beroep op ziekenhuisbesturen om vaart te maken met het invoeren van een veiligheidsmanagementsysteem. Daarmee moet het aantal vermijdbare fouten de komende vijf jaren gehalveerd worden.

Auteur: Astrid van de Laar