Poliklinische farmacie heeft de toekomst

07-07-2006: Het oprichten van een poliklinische apotheek lijkt een logische keuze voor veel ziekenhuizen. De kwaliteit van zorg wordt beter doordat medicatiebegeleiding direct na het bezoek aan de specialist kan plaats vinden. De patiënt krijgt voorlichting op maat en de gegevens worden goed overgedragen naar de eerste lijn. Bovendien is het gemakkelijk voor de patiënt. Maar zo logisch blijkt deze keuze niet te zijn. Nog maar 15% van de ziekenhuizen heeft een poliklinische apotheek. Tijdens een symposium in de Sint Maartenskliniek presenteerden de Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuisapothekers (NVZA) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) hun visie: ‘Poliklinische farmacie heeft de toekomst’.

Vijf jaar geleden richtte de Sint Maartenskliniek onder leiding van Bart Benraad en Marjolein Deurvorst de eerste poliklinische apotheek in Nederland op. Toen liep men ver op de fanfare vooruit, maar NVZ en NVZA hebben inmiddels ook het standpunt dat poliklinische farmacie belangrijk is voor de ziekenhuizen en hebben dit verwoord in een visiedocument. Ter gelegenheid van de presentatie van dit visiedocument en het 5-jarig bestaan van de afdeling farmacie is hierover een symposium georganiseerd in de Sint Maartenskliniek. Ruim 250 ziekenhuisapothekers, verzekeraars, bestuurders van ziekenhuizen, medewerkers van het Ministerie van VWS en de Inspectie en andere belangstellenden bezochten het symposium.

Weerstand wegnemen
'Het visiedocument speelt een belangrijke rol in het stimuleren van ziekenhuizen om een  poliklinische apotheek op te zetten', is Benraad van mening. 'Ziekenhuizen en ziekenhuisapotheken zijn daar toch nog terughoudend in. Artsen en management zijn bang de verhoudingen met verwijzers te verstoren en zo patiënten kwijt te raken. En ziekenhuisapothekers hebben het al heel druk zonder een poliklinische apotheek'. Ongegronde argumenten vindt Benraad: 'De winst zit in de verbetering van kwaliteit van de patiëntenzorg. Korte lijnen maken betere zorg mogelijk, en het is toch logisch dat een patiënt in een ziekenhuis ook pillen kan krijgen.'

Voordelen
Veel openbare apotheken en apotheekhoudende huisartsen zien een poliklinische apotheek primair als een bedreiging. Ze zijn bang voor omzetverlies. Ook de verbreking van de continuïteit van de medicatiezorg dragen openbare apothekers als bezwaar aan omdat patiënten twee verschillende apotheken bezoeken. Door de gegevens over afgeleverde middelen door te zenden aan de apotheek waar de patiënt doorgaans komt is dit bezwaar grotendeels opgeheven. Benraad is van mening dat niet de omzet maar de kwaliteit van zorg voor iedereen prioriteit nummer één moet zijn: 'De bezwaren die er tegen een poliklinische apotheek zijn wegen niet op tegen de voordelen. Die zitten in de betere medicatiebegeleiding door de korte lijn tussen specialist en apotheker. Een poliklinische apotheek van een ziekenhuis kan zich helemaal richten op de specialismen die in het ziekenhuis zijn. De Sint Maartenskliniek is bijvoorbeeld specialist in reuma(medicatie). Verder kan een poliklinische apotheek de complete zorg op zich voor de patiënt die met ontslag gaat. Goede communicatie tussen de poliklinische en de openbare apotheek hoort daarbij. Deze communicatie kan verbeterd worden door de invoering van het elektronisch medicatiedossier en patiëntendossier. Bovendien is het veel gemakkelijker voor de patiënt omdat de patiënt toch al in het ziekenhuis is.

Bevestiging
'We weten niet wat de uitkomst is van het symposium en of alle ziekenhuizen nu een poliklinische apotheek starten. Maar de geluiden van alle partijen waren positief. Mijn verwachting is dat het nieuw ontwikkelde beleid van de beroepsvereniging en NVZ zeker tot meer poliklinische apotheken leidt.' Benraad sluit af: 'Voor dit symposium liep je voor als je als ziekenhuis een poliklinische apotheek had, na afloop van het symposium loop je achter als je er geen hebt.'