ICARA: snel ingrijpen bij arbeidsrelevante klachten

08-02-2005: Bedrijfsartsen mogen werknemers met arbeidsrelevante klachten sinds vorig jaar zelf doorverwijzen naar de specialist. De werkgever is gebaat bij snel ingrijpen. Ziekteverzuim kost veel geld sinds de overheid de doorbetaling in de eerste twee jaar bij de werkgevers heeft neergelegd. Een groot deel van de gezondheidsklachten van werknemers heeft te maken met houding en beweging. De Sint Maartenskliniek heeft daarom het Integraal Centrum voor Arbeidsrelevante Aandoeningen (ICARA) in het leven geroepen. Het ICARA biedt bedrijfsartsen en werkgevers snelle toegang tot de zorg en vertaalt de bevindingen naar de consequenties voor de werksituatie van de zieke werknemer.

Belastbaarheid

‘Een momentje, er belt net een bedrijfsarts om iemand aan te melden’, zegt Desiree Wierper. Zij is niet alleen sportarts en manager van het Sportmedisch Centrum in de Goffert, maar regelt ook als medisch casemanager de aanvragen bij het ICARA. Aan de telefoon is een bedrijfsarts die een docent wil doorsturen met  een ‘blokkerende’ en pijnlijke knie. ‘Door de pijnklachten kan de docent niet lang staan of lopen en kan ze haar werk voor de klas nauwelijks een paar uur achter elkaar volhouden’, vertelt Wierper. ‘De bedrijfsarts vraagt of de docent snel terecht kan voor een afspraak bij een specialist en een eventuele kijkoperatie. Hij wil ook een inschatting of de docent in de toekomst zijn huidige werk kan blijven doen en wat de maximale belastbaarheid is.’

Financiering

Cathy van Beek, lid van de Raad van Bestuur, legt uit hoe het idee van een centrum voor arbeidsrelevante aandoeningen ontstaan is. ‘Een groot deel van de klachten van werknemers ligt op het vlak van houding en beweging. De Sint Maartenskliniek is helemaal gespecialiseerd op dit terrein. Met Maetis Arbo hebben we jaren terug een pilot gedaan omdat we deze nieuwe markt wilden aanboren. In de pilot werden patiënten met rugklachten gezien door een orthopaed én een bedrijfsarts samen, zodat de klachten beoordeeld konden worden in de context van de werksituatie. De proef was een succes, behoudens enkele logistieke kinderziektes. Er was veel discussie met de zorgverzekeraar en werkgevers wie welk deel van het zorgproduct moest betalen. Nu is financiering helder. De curatieve zorg betaalt de zorgverzekeraar. De werkgever betaalt het andere deel, bijvoorbeeld voor snelle toegang tot de zorg of voor een onderzoek naar de maximale belastbaarheid in arbeid. Sinds 1 januari 2004 mogen bedrijfsartsen zelf verwijzen en we hebben hen dan ook meteen laten weten dat ze bij de Sint Maartenskliniek terecht kunnen. Sinds oktober 2004 is het ICARA operationeel en het is duidelijk dat het in een grote behoefte voorziet.’

Medisch casemanager

In eerste instantie kreeg het ICARA vooral verzoeken om second opinions voor mensen met lage rugklachten maar inmiddels worden werknemers aangemeld met verschillende klachten op het gebied van houding en beweging. Wierper: ’Het zijn ook steeds vaker werknemers die nog niet of nog maar kort verzuimen. Mensen zijn vaak hard voor zichzelf en lopen niet gauw met klachten naar de huisarts. Op aandringen van de baas gaan ze dan naar de bedrijfsarts die ze kan doorverwijzen’. Wierper heeft een verzekeringsgeneeskundige achtergrond en dat heeft zeker meerwaarde voor het contact met de bedrijfsarts. ‘Vaak weet men niet goed welke specialist de meeste kennis heeft ten aanzien van het specifieke probleem van hun werknemer. Ook zien ze graag dat de werknemer wordt gezien door een specialist die ‘feeling’ heeft met de arbeidssituatie van de werknemer. Omdat ik zelf als arts werkzaam ben bij de Maartenskliniek, kan ik makkelijker samen met de bedrijfsarts een duidelijke vraagstelling formuleren en meedenken naar welke specialist men het best kan verwijzen.’

Bij het ICARA krijgt de bedrijfsarts niet alleen een diagnose en behandelvoorstel maar ook een duidelijk belastbaarheidsprofiel en een functionele-mogelijkhedenlijst. Wierper: ‘De bedrijfsarts wil bijvoorbeeld weten of iemand met meniscusklachten straks weer gewoon zijn werk kan doen waarbij hij moet kunnen hurken, knielen en kruipen. Omdat snelheid van handelen zo belangrijk is, zorgen we voor een korte doorlooptijd. Als ik vandaag de opdrachtbevestiging binnen heb, kan de werknemer met een orthopaedische aandoening gemiddeld na een week terecht bij de specialist. De gegevens van de huisarts en de foto’s die eventueel al gemaakt zijn, brengt de werknemer zelf mee naar de poli-afspraak. Voor een operatie die in dagbehandeling kan plaatsvinden, is men binnen twee weken aan de beurt. Het uitgebreide rapport van de specialist ligt doorgaans binnen zeven werkdagen op het bureau van de bedrijfsarts. Hij informeert vervolgens de patiënt over de uitkomsten van het onderzoek. De huisarts krijgt een kopie van het verslag.’

Betekent snelle toegang voor werknemers dat andere patiënten langer moeten wachten? Van Beek: ‘We houden de trajecten zoveel mogelijk gescheiden en afspraken voor het ICARA worden buiten de reguliere planning om gemaakt. Als het aantal aanmeldingen blijft stijgen, zullen we onze behandelcapaciteit langer openstellen zodat het de wachttijd voor andere patiënten niet beïnvloedt.’ In het voorjaar wordt het ICARA officieel geopend.

Eerste cruciale maanden Langdurig ziekteverzuim is voor alle betrokkenen vervelend: voor de zieke, voor de collega's en voor de werkgever. Hoe langer iemand door ziekte thuis is, hoe slechter de voorspelling ten aanzien van terugkeer op de huidige werkplek. Uit onderzoek blijkt dat de eerste maanden van de ziekte cruciaal zijn. Het ijzer moet gesmeed als het nog heet is. Als er snel zicht is op de oorzaak van de klachten, dan kan de behandeling gestart worden zodat de werknemer ook het idee krijgt dat er wat gebeurt. Door de lange wachtlijsten - bij de specialist, radiologie en OK - verstrijken in veel gevallen de eerste maanden van het verzuim zonder dat er veel gebeurt. De werknemer zit thuis en raakt gevoelsmatig steeds verder verwijderd van het werk. De kans dat hij nog op zijn oude werkplek terugkeert, wordt met de dag kleiner. De kans dat hij in de WAO komt, neemt toe.

Informatie over ICARA voor patiënten
Informatie over ICARA voor (bedrijfs)artsen