Bent u klaar om te kiezen?

03-01-2006: Er valt tegenwoordig heel wat te kiezen. Hoe vroeg zetten we de wekker? Welke kleren zal ik aandoen? Wie brengt de kinderen naar school? Pak ik de fiets of de auto? Wat eten we vanavond? Alledaagse keuzes waarvan iedereen wel weet dat hoe meer er zich aandienen, hoe vermoeider we ons voelen… Willen we wel altijd en voor alles kiezen? Of is het ook wel eens prettig als een ander de keuze voor ons maakt?

Behalve dagelijkse en vaak eenvoudige keuzes staan we ook vaak voor complexe keuzes, met langere termijn gevolgen die ingrijpend kunnen zijn. Zo moeten we kiezen voor wel of geen levensloopregeling. En daarbinnen zijn er ook weer keuzes mogelijk. Ook in het kader van het nieuwe zorgstelsel laait de discussie over kiezen en keuzevrijheid weer op. Iedereen heeft een aanbod gekregen van zijn zorgverzekeraar voor de nieuwe basisverzekering. Met de keuze voor eventueel extra’s in de aanvullende verzekeringen. Blijf ik bij dezelfde of ga ik naar een ander? Kies ik voor een naturapolis of een restitutiepolis? Kies ik mijn eigen ziekenhuis en arts of vertrouw ik erop dat mijn zorgverzekeraar voor mij de goede keuze maakt? Wat krijg ik bij wie, hoe snel, voor hoeveel geld?

Een goede en afgewogen keuze maken is niet eenvoudig. Kiezen is kostbaar, want tijd is geld. Kunnen en willen mensen wel eindeloos kiezen? In een supermarkt in Californië is onderzoek gedaan naar koopgedrag van jam. Mensen kregen eerst drie soorten jam aangeboden en daarna zes. In de laatste situatie werd er aanzienlijk minder jam verkocht! Want mensen kregen teveel opties aangeboden. Kiezen wordt dan een last. Mensen blokkeren en gaan vermijdingsgedrag vertonen. Meer is niet altijd beter. Zo worden telefoons tegenwoordig ontworpen met aanzienlijk minder keuzetoetsen dan vroeger; de keuzemogelijkheden werden toch bij lange na niet gebruikt.

De keuzen die we moeten maken in de gezondheidszorg zijn natuurlijk niet met het kopen van een pot jam te vergelijken. Maar we kunnen er wel van leren. We moeten mensen ook de mogelijkheid geven om minimaal te kiezen en niet alleen optimaal. De keuzes niet eindeloos maken. Dit betekent dat we een standaardpakket aan zorg moeten hebben maar ook een aantal keuzemenu’s bieden, afgestemd op bepaalde patiëntengroepen. Daarbij behoudt de zorgprofessional uiteraard de vrijheid om datgene aan te bieden wat onder noodzakelijk zorg wordt verstaan.

Bij het kiezen moeten wij patiënten ondersteunen vanuit onze professionele deskundigheid waarbij we met gezag en verstand van zaken de voor en nadelen presenteren. Patiënten zullen van dat advies graag gebruik van maken om hun keuze te sturen. Laat onverlet dat het kennelijk belangrijk is om in ons totale aanbod van zorg en services patiënten te kunnen laten kiezen tussen veel en weinig te kiezen te hebben. Klaar om te kiezen?

Wim de Bie en ik wensen u voor het komende jaar veel geluk, gezondheid én de wijsheid om goede keuzes te kunnen maken.

Cathy van Beek
Raad van Bestuur