marktwerking: blokkade of stimulans voor samenwerking?

20-04-2005: Kiezen. Als consument word je overspoeld met keuzes. Moeten we nu ook nog gaan kiezen voor een ziekenhuis? Is zorg te vergelijken met het broodjes bakken en verkopen door een bakker? De bakker om de hoek is voor een bakker in de buurt een concurrent. Anders ligt het voor de banketbakker die een ander assortiment biedt op een ‘gespecialiseerd’ niveau. Zo vullen in de zorg een algemeen ziekenhuis en een academisch medisch centrum elkaar ook goed aan

Vanaf 1 februari werkt de Sint Maartenskliniek voor de volle honderd procent met DBC’s. Wij zetten hiermee forse stappen op het pad van marktwerking. Tegelijkertijd werken we steeds meer samen met andere zorginstellingen. Op 28 februari jl. ondertekenden we bijvoorbeeld een samenwerkings-overeenkomst met revalidatiecentrum Groot Klimmendaal in Arnhem. Vorig jaar met sloten we een overeenkomst met het UMC St Radboud. Zijn marktwerking en samenwerking inderdaad goed te combineren? Als het in het belang is van patiënten altijd!

Bij de keuze voor concurreren of samenwerken is de patiëntengroep cruciaal. Op acute zorg of topzorg is concurrentie niet snel aan de orde. De patiënt moet zo snel mogelijk deskundig geholpen in het dichtstbijzijnde ziekenhuis of in een topkliniek. Concurrentie kan wel bij de planbare of chronische zorg waarmee we bij de Sint Maartenskliniek overwegend van doen hebben. Maar ook dan zijn bepaalde vormen van samenwerking onontbeerlijk. Bij chronische patiënten is vaak sprake van een transmurale zorgketen. Veel revalidatiepatiënten worden opgenomen in bijvoorbeeld het UMC en vervolgens naar ons doorverwezen. In die keten past concurrentie niet; daar schiet de patiënt niets mee op.

Bij een complexe zorgvraag is gespecialiseerde zorg nodig. Om te kunnen specialiseren is er een bepaald volume patiënten nodig. Als er maar een paar patiënten per jaar komen, kunnen de zorgprofessionals hun gespecialiseerde vakkennis niet op peil houden en worden de benodigde faciliteiten te weinig gebruikt om rendabel te zijn. In de samenwerking met Groot Klimmendaal is er sprake van complementariteit van elkaars specialisaties. Door ieders speerpunten in kaart te brengen kun je patiënten naar elkaar doorverwijzen zodat beide instellingen, maar zeker de patiënten in de regio, de vruchten plukken van de samenwerking.

Anders ligt het bij de veelal planbare patiëntendoelgroep zoals orthopedie waar de concurrentie in de markt enorm toeneemt. De wachtlijsten nemen landelijk gezien af en er komen steeds meer Zelfstandige Behandelcentra (ZBC’s) die planbare orthopaedische zorg aanbieden. Door korte wachttijden en de hoge service proberen zij de markt te veroveren. Als Sint Maartenskliniek gaan we deze concurrentie met ons unieke aanbod, entourage en service aan.

Concurrentie in de zorg is niet helemaal nieuw. Door het beleid van de overheid is het nu alleen heel expliciet gemaakt doordat er niet alleen op volume, maar ook op kwaliteit en prijs vergeleken en gekozen gaat worden. Het doel van concurrentie is het proces zo goed en efficiënt mogelijk ingericht wordt. We verwachten dat dit zal leiden tot afstoten van bepaalde  functies, dat er meer subspecialisaties  gaan ontstaan en ook categorale instellingen. De patiënten kunnen dan gaan kiezen en wat ons betreft voor ons als zijn mobiliteit in het geding is. Uiteindelijk ervaart de patiënt dan de voordelen van concurrentie en marktwerking: meer passende en snellere zorg tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Cathy van Beek,
lid Raad van Bestuur