Ziek zijn, beter worden

07-07-2006: Negen maanden geleden werd bij mij, min of meer bij toeval, longkanker ontdekt. Er volgde direct een operatie waarbij een deel van de long werd weggenomen. Daarna een chemokuur, een forse longembolie en ook nog een val waarbij ik een aantal ribben brak en kneusde. Zo belandde ik in korte tijd in vier verschillende ziekenhuizen. Als je nog nooit iets van betekenis gemankeerd hebt, is dat wel heftig. En geen onverdeeld genoegen. Aan den lijve heb ik gedurende deze indrukwekkende periode ondervonden hoe het is om patiënt te zijn.

Laat ik voorop stellen dat vrijwel iedere hulpverlener die je op zo'n weg door ziekenhuisland ontmoet, zijn best doet. Maar zoals je vaak van patiënten hoort moet ook ik constateren dat je in de eerste plaats 'een geval' bent. Je bent een ziekte die bestreden moet worden. Zo'n op de aandoening of vanuit de professie gerichte benadering is natuurlijk van belang voor een goede behandeling. Maar als patiënt verwacht je meer. Je bent een mens in nood die gehoord wil worden. Je wil antwoord op jouw vragen. Je wil dat je familieleden betrokken worden bij (de informatie over) je aandoening en de behandeling. Die zijn immers net zo onzeker als jezelf bent.

Voor zo'n vraaggerichte benadering blijkt in veel ziekenhuizen (nog) geen plaats, ondanks dat iedereen de mond vol heeft van 'patiëntgericht beleid'. De ernst van de aandoening en daarmee de mate van afhankelijkheid, speelt daarbij een grote rol, zo heb ik gemerkt. Hoe ernstiger de aandoening, hoe groter het beroep dat wordt gedaan op de professional en diens bijzondere kennis en kunde. Dat geldt zowel voor de dokter als voor de verpleegkundige. De hulpverlener is geneigd de verantwoordelijkheid van de patiënt over te nemen of deze in het beste geval te delen ('hoe voelen wij ons vandaag?').

Ik heb gemerkt dat de benadering van de patiënt door behandelaar en verpleegkundige in een dagbehandelingsituatie anders is dan bij een opname in het ziekenhuis. Daarom zou ik, wanneer dat maar enigszins mogelijk is, willen pleiten voor poliklinische behandeling of dagbehandeling. Als dagbehandelingpatiënt ga je immers zo meteen weer naar huis. Je wordt geacht voor jezelf te kunnen zorgen en dat vraagt een andere benadering en beoordeling van de professional. Maar ook in de klinische setting zou mijns inziens beter geluisterd moeten worden naar de patiënt en zijn naasten. Zij weten, zien en voelen dingen die relevant zijn maar gemakkelijk aan de aandacht van de professional ontsnappen.

Patiëntgerichtheid is geen statisch einddoel maar eerder een houding waarin telkens opnieuw gekeken wordt naar de mens achter de patiënt. En omdat geen enkel mens hetzelfde is, volstaat voor patiëntgerichtheid geen standaardaanpak of protocol. Een groot inlevingsvermogen en flexibele houding is daarentegen een uitstekend vertrekpunt. Ik denk dat in de Sint Maartenskliniek sprake is van een klantgerichte benadering, waarbij naar de patiënt wordt geluisterd en hij betrokken wordt bij het behandelplan. Maar ook wij kunnen hierin vast nog heel wat verbeteren. Dat zullen wij dan ook zeker blijven doen, in overleg met onze patiënten.

Ik wil iedereen hartelijk danken voor de vele goede wensen die ik in de afgelopen periode heb mogen ontvangen. De steun van familie, vrienden en collega's is nog het allerbelangrijkste. Daar word je beter van!

Wim de Bie, voorzitter Raad van Bestuur