Kan een bacterie na een schouderprothese ook jaren later problemen geven?

Een schouderprothese vervangt delen van het beschadigde schoudergewricht. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij ernstige slijtage (artrose), een complexe breuk of andere aandoeningen van de schouder.

Soms ontstaat na verloop van tijd een probleem met een bestaande schouderprothese. Dan kan een schouderrevisie nodig zijn. Hierbij wordt een eerdere schouderprothese vervangen of aangepast.

Beide operaties zijn bedoeld om pijn te verminderen en de functie te verbeteren. Het herstel verloopt na een schouderrevisie vaak iets langzamer en vraagt soms meer begeleiding.

Een infectie na een eerste schouderprothese komt niet vaak voor. 

In wetenschappelijke onderzoeken worden percentages van ongeveer 1 tot 5 procent beschreven. Het precieze risico verschilt onder andere per soort operatie en per patiënt. 

Bij een revisieoperatie, waarbij een bestaande prothese opnieuw wordt geopereerd of vervangen, kan het risico hoger zijn. Een revisie is meestal ingewikkelder en er is al eerder in hetzelfde gebied geopereerd. 

Bij infecties rond een schouderprothese speelt een bijzondere bacterie vaak een rol: Cutibacterium acnes. 

Deze bacterie leeft van nature diep in de huid. Vooral rond de schouder komt hij veel voor. Dat betekent dus niet dat iemand onhygiënisch is als deze bacterie wordt gevonden. 

Cutibacterium acnes is in onderzoeken de meest gevonden bacterie bij infecties rond een schouderprothese. Ook stafylokokken, zoals Staphylococcus aureus en Staphylococcus epidermidis, kunnen een infectie veroorzaken. 

Waarom is Cutibacterium acnes lastig te herkennen? 

Een infectie met Cutibacterium acnes kan heel rustig verlopen. 

Bij een gewone infectie denkt u misschien aan: 

• koorts; 

• een rode huid; 

• warmte; 

• zwelling; 

• pus uit de wond. 

Bij een infectie rond een schouderprothese kunnen deze verschijnselen ontbreken. 

Soms is toenemende pijn of een steeds slechter werkende schouder vrijwel de enige aanwijzing. Hierdoor kan het lang duren voordat duidelijk wordt dat een bacterie mogelijk een rol speelt.

Mogelijke klachten zijn: 

aanhoudende of toenemende pijn; 

• pijn die na een eerdere verbetering weer terugkomt; 

• steeds minder goed kunnen bewegen; 

• minder kracht in de arm; 

• stijfheid; 

• zwelling; 

• roodheid of warmte rond de schouder; 

• vocht of pus uit een wond; 

• koorts of zich ziek voelen. 

Niet iedereen met een infectie heeft al deze klachten. 

En andersom geldt ook: pijn na een schouderprothese betekent niet automatisch dat er een infectie is. 

Loslating van de prothese, een beschadigde pees, een breuk, instabiliteit of problemen met spieren kunnen vergelijkbare klachten geven.

Ja. Een infectie rond een prothese hoeft niet alleen vlak na de operatie te ontstaan. 

Sommige infecties worden pas maanden of jaren later ontdekt. Bij langzaam groeiende bacteriën zoals Cutibacterium acnes kunnen klachten geleidelijk toenemen. 

Een infectie kan daarnaast in bepaalde situaties ontstaan doordat bacteriën vanuit een andere plek in het lichaam in de bloedbaan terechtkomen en zich rond een prothese nestelen. 

Daarom kijkt een arts bij nieuwe klachten aan een bestaande schouderprothese ook naar mogelijke infectie als oorzaak. 

Het vaststellen van een infectie rond een schouderprothese kan ingewikkeld zijn. 

Een orthopedisch chirurg begint met uw klachten en lichamelijk onderzoek. Meestal worden ook röntgenfoto's gemaakt. 

Daarnaast kan bloedonderzoek plaatsvinden. 

Bij een schouderinfectie geven gewone ontstekingswaarden in het bloed echter niet altijd een duidelijk antwoord. Vooral bij Cutibacterium acnes kunnen bloedwaarden normaal zijn terwijl er toch een infectie aanwezig is. 

Om een bacterie daadwerkelijk aan te tonen, kan materiaal uit of rond de schouder worden onderzocht. 

Tijdens een operatie kunnen bijvoorbeeld verschillende stukjes weefsel worden afgenomen. Deze gaan naar het laboratorium voor een kweek. 

Bij Cutibacterium acnes is geduld nodig. Deze bacterie groeit langzaam. Een kweek kan daarom langere tijd nodig hebben voordat er een uitslag is. In de medische literatuur worden kweektijden tot ongeveer veertien dagen beschreven. 

Meerdere weefselmonsters zijn belangrijk om te beoordelen of er werkelijk sprake is van een infectie. 

Een positieve kweek betekent niet altijd een infectie 

Dit is bij de schouder een belangrijk verschil. 

Cutibacterium acnes leeft van nature in de huid. Daardoor kan de bacterie soms in een kweek terechtkomen zonder dat hij daadwerkelijk de oorzaak van de klachten is. 

Onderzoek laat zien dat de bacterie regelmatig wordt gevonden tijdens schouderoperaties, ook bij mensen zonder duidelijke infectie. Een orthopedisch chirurg kijkt daarom nooit alleen naar één positieve kweek. 

De uitslag wordt gecombineerd met onder andere: 

• uw klachten; 

• de toestand van de prothese; 

• bevindingen tijdens een operatie; 

• bloedonderzoek; 

• het aantal positieve kweken; 

• de soort bacterie. 

Pas daarna kan worden beoordeeld hoe waarschijnlijk een echte infectie is.

Ja. 

Bacteriën kunnen zich vastzetten op het materiaal van een prothese. Sommige bacteriën kunnen vervolgens een zogenoemde biofilm vormen. 

Dat is een laag waarin bacteriën zich beschermen. Hierdoor zijn ze moeilijker bereikbaar voor het afweersysteem en voor antibiotica. 

Dit is een belangrijke reden waarom een diepe infectie rond een prothese soms moeilijker te behandelen is dan een gewone huidinfectie. 

De behandeling hangt af van de bacterie, de duur van de infectie en de toestand van de schouderprothese. 

Antibiotica zijn vaak onderdeel van de behandeling. 

Bij een diepe infectie rond een prothese kan alleen antibiotica echter onvoldoende zijn. Soms is ook een operatie nodig. 

Mogelijke behandelingen zijn bijvoorbeeld: 

• schoonmaken van het gewricht; 

• verwijderen van geïnfecteerd weefsel; 

• vervangen van onderdelen van de prothese; 

• vervangen van de volledige prothese; 

• behandeling met antibiotica. 

Bij sommige patiënten kan de prothese tijdens één operatie worden vervangen. In andere situaties gebeurt een revisie in meerdere stappen. 

Welke behandeling het beste is, verschilt per patiënt.

Heeft u al meerdere operaties aan dezelfde schouder gehad? Dan moet een eventuele infectie in samenhang met de rest van de schouder worden beoordeeld. 

De arts kijkt bijvoorbeeld naar: 

• de stevigheid van de prothese; 

• de hoeveelheid bot; 

• de kwaliteit van het bot; 

• spieren en pezen; 

• eerdere operaties; 

• mogelijke gebroken of losse onderdelen; 

• de gevonden bacterie; 

• uw algemene gezondheid; 

• wat u nog met uw arm wilt en kunt doen. 

Bij complexe problemen draait het daarom niet alleen om de vraag: zit er een bacterie? Minstens zo belangrijk is de vraag welke behandeling nog mogelijk en zinvol is. 

Neem contact op met uw arts of behandelend ziekenhuis als u na een schouderprothese nieuwe of toenemende klachten krijgt. 

Neem zeker contact op bij: 

• een wond waar vocht of pus uit komt; 

• koorts in combinatie met schouderklachten; 

• toenemende roodheid of zwelling; 

• plotseling veel meer pijn; 

• een schouder die steeds minder goed functioneert. 

Heeft u al langere tijd pijn zonder koorts of roodheid? Ook dan kan onderzoek zinvol zijn. Een infectie van een schouderprothese kan namelijk zonder duidelijke ontstekingsverschijnselen verlopen. 

Een infectie bij een schouderprothese kan een complex probleem zijn. Zeker als er daarnaast sprake is van een losse of verschoven prothese, botverlies, gebroken onderdelen of meerdere eerdere operaties. 

De Sint Maartenskliniek is gespecialiseerd in complexe orthopedische problematiek en revisiechirurgie. Bij zo'n beoordeling kijken specialisten niet alleen naar een mogelijke bacterie, maar naar de volledige situatie van de schouder. 

Het doel is eerst zo goed mogelijk vast te stellen wat de oorzaak van de klachten is. Daarna kunnen de mogelijke behandelingen, kansen en beperkingen samen worden besproken.

Dit artikel is bedoeld voor mensen die een anatomische  schouderprothese, een omgekeerde schouderprothese of een schouderrevisie hebben gehad. De informatie is gemaakt door orthopedisch specialisten van de Sint Maartenskliniek, expertisecentrum voor orthopedie.