Eeuwenoud medicijn veelbelovend voor toekomst artrosepatiënten

Gepubliceerd op: 30-05-2023

Patiënten met artrose hebben pijnlijke en stijve gewrichten. De huidige behandelopties zijn pijnstillers of een ingrijpende operatie waarbij het gewricht vervangen wordt. Onderzoek van de Sint Maartenskliniek en het Radboudumc laat nu zien dat colchicine, een eeuwenoud middel tegen jicht, waarschijnlijk ook effectief is tegen artrose.

Zo’n anderhalf miljoen Nederlanders hebben last van artrose. Hierbij is het kraakbeen van één of meerdere gewrichten beschadigd, verandert het bot onder het kraakbeen en zijn gewrichten vaak ontstoken. Artrose is pijnlijk en beperkt de bewegingsvrijheid van patiënten flink. De enige behandelopties zijn pijnstillers en een ingrijpende operatie waarbij het gewricht vervangen wordt. Daar gaat wellicht verandering in komen. Onderzoek van het Radboudumc en de Sint Maartenskliniek geeft namelijk sterke aanwijzingen dat een gebruikelijk middel tegen jicht ook effectief is tegen artrose. 

Eeuwenoud plantenextract 

Het gaat om het plantenextract colchicine, dat al sinds de eerste eeuw na Christus gebruikt wordt tegen jicht. Het remt de ontsteking bij deze aandoening. Samen met collega’s kwam hoogleraar Cardiologie Jan Hein Cornel van het Radboudumc jaren geleden op het idee dat dit middel zou kunnen werken tegen hart- en vaatziekten. Cornel legt uit: “Ook daar speelt ontsteking een belangrijke rol. En we hadden gelijk: in ons onderzoek bij ruim 5000 hart- en vaatpatiënten verminderde colchicine de kans op een hartinfarct, dotterbehandeling, bypass of beroerte met dertig procent.”

Reumatoloog Calin Popa van de Sint Maartenskliniek was onder de indruk van deze resultaten en dacht: misschien remt dit middel ook de ontsteking bij artrose. Hij legde contact met Cornel, die meteen enthousiast was. Samen maakten ze een plan. Ze wilden achterhalen hoeveel van de hart- en vaatpatiënten uit het colchicine-onderzoek een nieuwe knie of heup hadden gekregen.

Veilig, goedkoop én voor heel veel mensen 

Michelle Heijman, onderzoeker bij de Sint Maartenskliniek, voerde het onderzoek uit. Haar bevindingen vat ze krachtig samen: “Het middel lijkt inderdaad te werken tegen artrose. Het aantal patiënten met een knie- of heupvervanging was in de groep behandeld met colchicine ruim dertig procent lager dan in de placebogroep. Omdat het zo’n oud medicijn is, weten we dat het veilig is. En de behandeling is makkelijk: eenmaal daags een tablet, door de huisarts voorgeschreven.”  

Ook Popa ziet een veelbelovende toekomst voor colchicine als artrosebehandeling: “Er zijn andere middelen die ook wat lijken te doen tegen artrose, maar die zijn óf minder veilig, óf heel duur. Colchicine kost maar een paar tientjes per jaar. Omdat artrose zoveel voorkomt, kunnen we mogelijk veel mensen helpen, terwijl de kostenbesparing enorm kan zijn.” 

Vervolgonderzoek en toekomst 

Patiënten met artrose kunnen nog niet behandeld worden met colchicine. Omdat het onderzoek gebruik maakte van gegevens van een studie naar hart- en vaatpatiënten, kunnen dokters het middel nog niet voorschrijven voor artrose. Daarom willen Popa en Cornel vervolgonderzoek doen dat specifiek gericht is op artrose.  

“Als we daarmee kunnen bevestigen dat colchicine werkt, is dat fantastisch nieuws”, vertelt Popa. “We kunnen artrosepatiënten dan eindelijk een veilig en effectief middel aanbieden. Dat verbetert hun kwaliteit van leven sterk en zou in sommige gevallen een zware operatie kunnen uitstellen of zelfs voorkomen. Dat bespaart zorgkosten. Kortom: Een win-win-win situatie.” 

Over de publicatie 

Het onderzoek met de titel Association of Low-Dose Colchicine With Incidence of Knee and Hip Replacements is gepubliceerd in the Annals of Internal Medicine op 29 mei 2023.

Auteurs zijn: M.W.J. Heijman, A.T.L. Fiolet, A. Mosterd, J.G.P. Tijssen, B.J.F. van den Bemt, A. Schut, J.W. Eikelboom, P.L. Thompson, C.H.M. van den Ende, S.M. Nidorf, C.D. Popa, J.H. Cornel. 

Veelgestelde vragen

We hebben nu de voorlopige resultaten binnen. Het vervolgonderzoek willen we in het voorjaar van 2024 starten. Hier vindt u meer informatie en kunt u zich aanmelden om op de hoogte te blijven: https://www.maartenskliniek.nl/reumatologie/onderzoek-naar-artrose 

Nee, helaas kan dat nu nog niet. Ons huidige onderzoek geeft ons de voorlopige bevinding dat colchicine kan helpen tegen artrose. We willen de effectiviteit van colchicine definitief aantonen in het geplande vervolgonderzoek. 

We hebben nu onderzocht dat colchicine veelbelovend is. Vervolgonderzoek is noodzakelijk voordat colchicine kan worden voorgeschreven tegen artrose. Dit onderzoek moet nog gaan starten. 

Als u vermoedt dat u artrose hebt, ga dan eerst naar de huisarts. Uw huisarts kan u eventueel doorverwijzen naar een medisch specialist, indien dat nodig is. Op dit moment bestaat de behandeling van artrose uit pijnstillers, bewegen en mogelijk een operatie. Het medicijn colchicine kan nu nog niet worden voorgeschreven bij artrose. 

We hebben nu in onderzoek aangetoond dat colchicine kan helpen bij artrose. Vervolgonderzoek is noodzakelijk voordat colchicine kan worden voorgeschreven tegen artrose. Dit onderzoek gaan we in de najaar 2024 starten. 

Wilt u op de hoogte blijven? Meldt u zich dan hier aan.

Op onze website vindt u de nodige informatie over artrose.