Reumatologie

Polymyalgia rheumatica (spierreuma)

Polymyalgia rheumatica (PMR) is een vorm van ontstekingsreuma die ook wel spierreuma wordt genoemd. De Sint Maartenskliniek heeft veel kennis en ervaring in de diagnostiek en behandeling van PMR. Ook doen we veel onderzoek naar diverse behandelingen.

De Sint Maartenskliniek heeft een expertisecentrum voor PMR opgericht. Daar komen de beste zorg voor PMR en top wetenschappelijk onderzoek samen. Ons PMR-team behandelt bovendien de meeste PMR-patiënten in Nederland.

Wat is polymyalgia rheumatica of spierreuma?

Polymyalgia rheumatica (PMR) is een relatief veel voorkomende vorm van ontstekingsreuma. Elk jaar krijgen ongeveer 1 per duizend personen boven de 40 jaar deze ziekte. Er zijn ongeveer 50.000 mensen met PMR in Nederland.

In de volksmond wordt PMR ook wel ‘spierreuma’ genoemd. Dat is verwarrend, omdat deze term soms ook voor heel andere ziekten met spierklachten gebruikt wordt, zoals myositis of fibromyalgie. Lang dacht men dat PMR veroorzaakt werd doordat de spieren ontstoken waren. Inmiddels weten we dat niet de spieren ontstoken zijn, maar de slijmbeurzen, pezen en peesaanhechtingen. Dit kan pijn en stijfheid geven in de spieren. Ook sommige gewrichten kunnen gaan ontsteken, en dik, warm, rood en pijnlijk worden. Met name in handen en polsen komt dit voor.

Daarnaast kan er bij een deel van patiënten met PMR een bloedvatontsteking ontstaan. Hier zijn verschillende termen voor, zoals ’reuscel arteriïtis’, ‘grote vaten vasculitis’ of ‘arteriïtis temporalis’. Dit kan verschillende klachten geven, meestal pijn in de kaken, hoofdpijn of minder kunnen zien. Als u dat heeft, is het verstandig dit snel aan uw reumatoloog te laten weten.

Bij PMR kunt u last hebben van de volgende klachten:

Pijn, stijfheid en moeite met bewegen van de nek, schouders, heupen, bekkengebied en knieholtes, met name in de ochtend. De klachten kunnen verbeteren door bewegen
Koorts
Algeheel gevoel van malaise / niet lekker voelen
Onbedoeld afvallen
Moeite met bewegen, zoals opstaan uit een stoel, of armen boven het hoofd tillen
Veel moeite met andere dagelijkse handelingen zoals douchen, aankleden, sporten, werken, et cetera

Bij bloedvatontsteking (arteriïtis temporalis, ’reuscel arteriïtis’, of ‘grote vaten vasculitis’):

Hoofdpijn
Dubbelzien of met een oog niks meer zien
Pijn bij het kauwen
Koorts
Onbedoeld afvallen

Verloop en prognose PMR

Meestal kunnen we de diagnose stellen op basis van de klachten en het bloedonderzoek. Soms is er meer onderzoek nodig. Bij mensen met PMR stelt de huisarts meestal de diagnose. Ook de behandeling gebeurt meestal door de huisarts. Toch is een verwijzing naar de reumatoloog vaak zinvol. Zo is het soms lastig om de diagnose te stellen. Ook krijgen PMR-patiënten meestal alleen prednison als behandeling. Hoewel prednison snel helpt, keren de klachten van PMR vaak terug als patiënten de prednison afbouwen. Dat betekent dat zij dit medicijn langdurig moeten gebruiken. En dat kan helaas vervelende bijwerkingen geven.

Het is dan ook belangrijk dat mensen met (vermoeden van) PMR bij de reumatoloog terechtkomen. Die kan de diagnose bevestigen en – als dat nodig is – een andere behandeling dan alleen prednisolon starten. Bijvoorbeeld met methotrexaat, of diverse andere reumaremmers. In veel gevallen kan de prednisolon daardoor succesvol sneller worden afgebouwd.

De diagnose stellen

Als uw arts geen andere ziektes kan vaststellen, zal hij/zij de diagnose PMR uiteindelijk stellen op basis van uw leeftijd (of u ouder bent dan 50 jaar), uw klachten en uw bloedwaarde voor CRP of bezinking.

Doorverwijzing

Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek

Laboratoriumonderzoek

Optioneel

Röntgenfoto's maken

Optioneel

Echografie

Behandeling

Tijdens de behandeling wordt u begeleid door uw reumatoloog/physician assistant. Daarnaast krijgt u begeleiding van de reumaverpleegkundige, waarbij ook aandacht is voor leefstijl.

De standaard behandeling van PMR bestaat uit prednison tabletten. De startdosering is tussen de 15 en 25 mg per dag. Dit helpt vaak erg goed. De klachten gaan voor veel mensen grotendeels of helemaal weg. Als het goed gaat, wordt de dosering van de prednison geleidelijk verlaagd. In de Sint Maartenskliniek doen we dat binnen ongeveer 6 maanden.

Dat verlagen is belangrijk, want de behandeling met prednison heeft een aantal nadelen:

De behandelperiode duurt vaak minimaal 1 tot 2 jaar
Tot 65% van de mensen krijgt bijwerkingen, zoals botontkalking of ontregeling van de bloedsuiker
Bij tot 50% van de mensen nemen klachten toe tijdens het afbouwen. Daardoor moet de prednison dosering opgehoogd worden

Om bijwerkingen van prednison te voorkomen, geven we medicijnen tegen botontkalking. Daarnaast controleren we regelmatig de bloedsuiker en bloeddruk.

Er zijn tegenwoordig steeds meer andere medicijnen dan prednison tegen PMR. Prednison werkt niet voor iedereen goed. Sommige mensen ervaren bijwerkingen van de prednison, of krijgen klachten bij het verlagen van de dosis. De reumatoloog kan dan een reumaremmer voorschrijven. Meerdere reumaremmers zijn al onderzocht en aanbevolen voor gebruik bij PMR. Naar andere middelen loopt momenteel nog onderzoek.

Werkt de prednison onvoldoende bij u? Heeft u bijwerkingen van de prednison? Of kunt u de prednison niet afbouwen en stoppen? Dan kunnen we in overleg met u een reumaremmer aan de behandeling toevoegen. Als de PMR rustig blijft, proberen we na verloop van tijd of u helemaal kunt stoppen met het medicijn. Als de PMR rustig is en er weinig of geen klachten meer zijn, dan hebben we ons doel bereikt. Wij kunnen u daarna terugverwijzen naar de huisarts.

Het meten en interpreteren van PMR-klachten is soms moeilijk. Andere aandoeningen (bijvoorbeeld artrose) kunnen namelijk ook op prednison reageren. En het verlagen van de prednison zelf kan ook voor klachten zorgen die lijken op PMR. Daarom meten wij in de Sint Maartenskliniek de activiteit van de ziekte. Hierbij kijken we onder andere naar armen kunnen optillen, pijn, ochtendstijfheid en de ontstekingswaarden in het bloed. Deze dingen kunnen we samenvatten in een maat voor ziekteactiviteit: de PMR-AS. Een score van PMR-AS onder de 10 geeft aan dat de ziekte rustig is.